personen

David Mamet

acteur, regisseur, romancier, dichter, toneelauteur en scenarioschrijver … Al die titels zijn van toepassing op deze artistieke duizendpoot.

David Mamet (° Chicago, 1947) groeide op in een joodse buurt in Chicago. Zijn jeugdjaren werden vertroebeld door de zeer slechte verhouding tussen zijn ouders, die uiteindelijk zouden scheiden toen hij nog heel jong was.

De bitterheid, het geweld en de woede van die periode vinden hun weerslag in zijn werk. Zijn zus beschreef dit kort maar cynisch met "Wij waren niet het slachtoffer van een gelukkige jeugd. Er was veel geweld, maar het grootste geweld was emotioneel. Het was emotioneel terrorisme".

Vanaf de jaren '70 ontpopte hij zich tot een opmerkelijke toneelauteur. Zijn sterke mannelijke karakters sprongen meteen in het oog. Hij kreeg goede kritieken voor The Duck Variations, Sexual Perversity in Chicago, Speed the Plow en American Buffalo (Nen Belgische leeuw. Het toneelstuk Glengarry Glen Ross leverde hem in 1984 de Pulitzerprijs op. Een zekere verwantschap met Harold Pinter dringt zich op. In 1981 werd zijn scenario voor de remake van The Postman Always Rings Twice verfilmd met Jessica Lange en Jack Nicholson in de hoofdrollen.

 

The Verdict met Paul Newman en Charlotte Rampling bezorgde Mamet een eerste Academy Award nominatie. In The Untouchables (meteen goed voor een Oscar) was de sterrenparade schier eindeloos: Kevin Costner, Sean Connery, Andy Garcia, Robert De Niro en vele anderen.

Mamet is een buitenbeentje. Hij shockeert graag door het gebruik van ruwe vulgaire taal. Zijn stijl was zo typerend dat men sprak van "Mamet-speak". De karakters spreken snel, onderbreken mekaar, maken mekaars zinnen af en herhalen zichzelf terwijl de ander spreekt.

 

In tegenstelling tot de meer traditionele toneelstukken, heeft men bij Mamet geen inleiding. Het plot begint midden in de actie en de toeschouwer ontdekt gaandeweg waarover het gaat. Deze techniek maakt zijn stukken vanaf de eerste replieken dynamisch. Het is net of het publiek een conversatie afluistert die al een

tijdje bezig is.

 

Aanvankelijk stond Mamet bekend als een radicale liberale rakker, maar op latere leeftijd werd zijn oordeel over de maatschappij en het kapitalisme in het algemeen heel wat milder. Zijn eigen commentaar daarover is typerend voor dit enfant terrible: "Ik kwam tot de vaststelling dat elke burger voor zichzelf de economie als volgt begrijpt: ik verdien liefst meer dan ik uitgeef en ik zet best wat geld opzij als appeltje voor de dorst en ik wil duidelijk weten wat ik met mijn overschot moet doen zodat het groeit terwijl ik slaap. Punt. Dat is kapitalisme. Iedereen handelt ernaar, maar iedereen ontkent het."

Producties